Adfiz: opschorting dwangsomregeling WIA lost niets op, maar verschuift het probleem naar de rechter

Adfiz heeft gereageerd op de consultatie over het tijdelijk buitenwerking stellen van de bestuurlijke dwangsomregeling in de WIA. Ons standpunt: trek dit voorstel in. Het raakt de rechtspositie van arbeidsongeschikte werknemers, lost het achterliggende capaciteitsprobleem bij UWV niet op en verschuift de kosten alleen maar van UWV naar de rechterlijke macht.

Wij riepen eerder al op tot structurele oplossingen voor de UWV-achterstanden; met dit voorstel kiest het kabinet opnieuw voor symptoombestrijding.

Wie te lang op een WIA-beoordeling wacht, kan UWV nu in gebreke stellen en zo een dwangsom afdwingen. Dat is laagdrempelig: geen advocaat, geen rechtszaak, alleen een brief. Met dit wetsvoorstel valt dat instrument weg. Wie dan nog iets wil afdwingen, moet naar de rechter. Dat is voor mensen die al kampen met gezondheidsproblemen en inkomensonzekerheid een aanzienlijk zwaardere weg, en het legt de rekening van de UWV achterstanden bij mensen in een kwetsbare positie neer. Hiermee wordt de rechtspositie van arbeidsongeschikte werknemers fors aangetast.

Bovendien is het geen oplossing maar een verschuiving. Uit uitspraken van de rechtbank Den Haag van medio mei blijkt dat UWV zelf erkent bewust te prioriteren en daarmee dwangsommen voor lief te nemen. Schrap je het instrument, dan verdwijnt niet de achterstand, maar verplaatst de druk zich naar de rechtspraak, met alle kosten en capaciteitsbeslag van dien. Van een structurele oplossing is dus geen sprake; de mismatch tussen vraag en aanbod bij UWV blijft onaangeroerd.

Wij pleiten voor het betrekken van de private markt als oplossing: een deel van het arbeidsongeschiktheidsstelsel wordt al privaat uitgevoerd via het eigenrisicodragerschap, en die expertise kan breder worden ingezet binnen het WIA-stelsel. Dat vraagt wel een zorgvuldig gesprek over de randvoorwaarden, met name over de onafhankelijkheid van de beoordeling, voordat dit daadwerkelijk uitvoering kan krijgen.

Maarten Dijkshoorn, voormalig bestuursvoorzitter van Achmea, betoogde onlangs in het Financieele Dagblad dat AI verzekeringsartsen kan ondersteunen bij het samenvatten van dossiers, het signaleren van ontbrekende gegevens en het opstellen van een conceptadvies, waarbij de arts eindverantwoordelijk blijft. Zijn stuk erkent zelf dat privacy, regelgeving en de betrouwbaarheid van AI aandachtspunten zijn, maar die horden zijn wat ons betreft geen argument om de discussie te vermijden, al vragen ze wel om een zorgvuldig traject.

Dat dit onderwerp breed leeft, blijkt ook uit ondermeer de reacties van Meijers, Mercer en Robidus. Hun reacties liggen in dezelfde lijn: het voorstel tast rechtsbescherming aan, is geen structurele oplossing en verdient heroverweging.

Wij blijven dit dossier uiteraard goed volgen en blijven aandringen op een structurele aanpak van de achterstanden bij UWV. Hierbij zijn de inzet van private capaciteit en technologie waar dat de kwaliteit en onafhankelijkheid van de beoordeling niet in de weg staat opties waar wij ons hard voor maken.

De volledige consultatiereactie van Adfiz is hier te downloaden.