Kabinet stuurt wetsvoorstel BAZ naar Tweede Kamer ondanks harde kritiek Raad van State
De Raad van State (RvS) oordeelde in december 2025 dat het wetsvoorstel Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) niet of nauwelijks uitvoerbaar is. Het kabinet heeft op 18 maart gereageerd op dit advies van de RvS. De conclusie: het wetsvoorstel gaat door en is ingediend bij de Tweede Kamer.
Het kabinet erkent dat de BAZ als apart stelsel naast de WIA leidt tot samenloopproblematiek en complexiteit. De samenloopregels worden pas uitgewerkt in een invoeringswet en een AMvB, waardoor nu nog niet mogelijk is om de wet volledig op uitvoerbaarheid te beoordelen. Het kabinet heeft naar eigen zeggen geen aanwijzingen dat de nog op te stellen regels onuitvoerbaar zullen zijn.
De winst-gerelateerde premie en uitkering maken de regeling ingewikkeld, maar het kabinet ziet dit als een gegeven bij een inkomensafhankelijke regeling. De premieheffing wordt onderdeel van het aangifteproces van de winst uit onderneming. “Dat hierdoor onzekerheid kan ontstaan over de te betalen premie of de hoogte van de uitkering wordt onderschreven. Voor specifiek zelfstandigen is dit geen onbekend gegeven”, aldus het kabinet.
Uitvoerbaarheid UWV en Belastingdienst
UWV kampt met forse achterstanden bij WIA-keuringen en de Belastingdienst heeft aangegeven de BAZ pas vanaf 2030 te kunnen uitvoeren. Toch wil het kabinet het wetsvoorstel doorzetten. Beide uitvoeringsorganisaties hebben in hun herijkte uitvoeringstoetsen aangegeven dat uitvoering mogelijk is, maar dan wel onder voorwaarden en met een invoeringsdatum niet voor 2030. Het kabinet wil gelijktijdig het wetsvoorstel voortzetten en werken aan de oplossing van de problemen bij met name UWV.
In het wetsvoorstel is nadrukkelijk rekening gehouden met de uitvoerbaarheid, aldus het kabinet. Bijvoorbeeld door de wachttijd op 104 weken te zetten en door de opt-out slechts eenmaal per kalenderjaar vorm te geven. Daarnaast zullen zowel de Belastingdienst als UWV nog ruim voor de beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel in de gelegenheid worden gesteld een nieuwe toets te doen op de uitvoering en de inpasbaarheid.
Opt-out en stabiliteitsbijdrage
De RvS concludeert dat de mogelijkheid tot opt-out en de bijbehorende stabiliteitsbijdrage, het bedrag dat voor privaat verzekerde zelfstandigen moet worden afgedragen aan de Belastingdienst, het wetsvoorstel complexer maakt. Het kabinet reageert dat de manier waarop de stabiliteitsbijdrage is ingericht ertoe leidt dat het extra beslag op de uitvoering beperkt is, terwijl de inschatting is dat 20% tot 30% van de zelfstandigen zich privaat zal verzekeren. De privaat verzekerde populatie zorgt ervoor, zo verwacht het kabinet, dat er een minder groot beslag worden gelegd op de capaciteit bij UWV het beoordelen, wat weer leidt tot betere uitvoerbaarheid.
Conclusie kabinet
De RvS geeft in het advies aan dat het belangrijk is dat er duidelijkheid is over het moment dat het wetsvoorstel in werking kan treden, voordat er wordt gestart met de voorbereidingen voor dat om wetsvoorstel. Het kabinet is het hier nadrukkelijk niet mee eens: “Juist vanwege deze verschillende aspecten die van belang zijn voor de uitvoerbaarheid van voorliggend voorstel, acht het kabinet het niet raadzaam om eerst te wachten totdat de capaciteit voor sociaal-medisch beoordelingen bij UWV of de ICT-capaciteit bij de Belastingdienst op orde is, alvorens een wetgevingstraject om zelfstandigen verplicht te verzekeren voort te zetten.” Het kabinet acht het risico dat de BAZ de problemen in de uitvoering bij UWV en Belastingdienst vergroot als “zeer beperkt”.
Belangrijk hierbij dat de BAZ onderdeel is van het ingediende Nederlandse Herstel- en Veerkrachtplan waar financiële steun vanuit Europa aan gekoppeld is. Het niet halen van mijlpalen kan leiden tot een korting van maximaal € 600 miljoen per mijlpaal op deze Europese fondsen. De deadline voor het afronden van het wetsvoorstel BAZ is gesteld op 31 augustus 2026.
Mede met het oog op deze deadline heeft het kabinet het (beperkt gewijzigde) wetsvoorstel BAZ ingediend bij de Tweede Kamer. Vooralsnog wordt 1 januari 2030 gezien als eerst mogelijke datum waarop de BAZ in kan gaan.
