Kabinet sluit IOAZ voor nieuwe instroom per 2028

Het kabinet bereidt een wetsvoorstel voor om de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) per 1 januari 2028 te sluiten voor nieuwe aanvragen. De regeling kent momenteel circa 1.800 uitkeringen. Bestaande rechten blijven volledig gerespecteerd. De maatregel levert structureel 20 miljoen euro op.

De IOAZ biedt een inkomensvoorziening aan oudere zelfstandigen van 55 jaar of ouder die een bedrijf of zelfstandig beroep hebben dat onvoldoende opbrengt om van te leven en dat zij (moeten) beëindigen. De regeling geldt als een specifiek vangnet voor een groep die buiten de reguliere werknemersverzekeringen valt. In de praktijk gaat het om een relatief kleine en dalende groep: in 2000 waren er nog 3.600 uitkeringen, nu zijn dat er nog ongeveer 1.800. De IOAZ wordt door gemeenten uitgevoerd.

Het kabinet is van mening dat de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid voldoende zijn veranderd om deze aparte regeling te kunnen afschaffen. De afgelopen jaren is meer ingezet op activerende wet- en regelgeving en subsidies die het mogelijk maken om langer en gezond door te werken tot aan de pensioensleeftijd. Daardoor is de toegang voor vergelijkbare werknemersvoorzieningen al eerder afgesloten. Dit gaat nu ook met de IOAZ gebeuren.

Gewezen zelfstandigen die na 1 januari 2028 geen beroep meer kunnen doen op de IOAZ, zijn aangewezen op de Participatiewet (bijstand) als vangnet. Die kent wel een strengere vermogenstoets dan de IOAZ, waardoor naar verwachting ongeveer de helft van de nieuwe gevallen in aanmerking komt voor bijstand. Wie vóór 1 januari 2028 een volledige aanvraag indient en voldoet aan de voorwaarden, behoudt recht op een uitkering. Bestaande uitkeringsgerechtigden ondervinden geen wijziging in hun situatie.

Het wetsvoorstel is ter consultatie voorgelegd. De consultatiepagina is hier te vinden.