Kabinet en sociale partners starten overleg over fundamentele hervorming arbeidsongeschiktheidsstelsel

Het kabinet en de sociale partners hebben een gezamenlijke agenda vastgesteld voor overleg over de toekomst van de sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Het vastgelopen WIA-stelsel krijgt daarbij prioriteit. Naast afspraken over maatregelen om de uitvoering bij UWV op korte termijn te verbeteren, komen ook fundamentele wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel op tafel. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de risico's voor werkgevers bij loondoorbetaling tijdens ziekte en de verdeling van verantwoordelijkheden binnen werknemersverzekeringen. De eerste afspraken moeten in het voorjaar van 2027 tot stand komen.

Dat blijkt uit de hoofdlijnenbrief sociaal overleg die het kabinet op 9 november aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het kabinet constateert dat het huidige stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid te complex is geworden voor werknemers, werkgevers en uitvoeringsorganisaties. De instroom in de WIA is hoog, mensen wachten te lang op een arbeidsongeschiktheidsbeoordeling en de uitstroom naar passend werk blijft achter. Tegelijkertijd draagt het stelsel volgens het kabinet onvoldoende bij aan preventie, herstel en re-integratie.

Het kabinet onderscheidt twee opgaven. Op korte termijn moet de uitvoering van de WIA weer op orde komen. Daarnaast wil het kabinet met werkgevers- en werknemersorganisaties afspraken maken over een toekomstbestendig arbeidsongeschiktheidsstelsel, waarin minder mensen langdurig uitvallen en werknemers meer zekerheid ervaren.

Ook loondoorbetaling bij ziekte ter discussie

Opvallend is dat het kabinet bij de fundamentele herziening nadrukkelijk de positie van werkgevers betrekt. In de brief wordt erkend dat werkgevers risico's ervaren door hun verplichtingen bij loondoorbetaling tijdens ziekte. Het kabinet wil daarom ook kijken naar de verdeling van verantwoordelijkheden binnen de werknemersverzekeringen en de rol van werkgevers bij ziekteverzuim.

Daarnaast noemt het kabinet de relatie tussen premie en polis en de zeggenschap binnen de werknemersverzekeringen als onderwerpen voor het overleg. Daarmee reikt de discussie verder dan het oplossen van de uitvoeringsproblemen bij UWV. Ook de inrichting van het stelsel en de manier waarop risico's worden gedragen en verdeeld, kunnen ter discussie komen te staan.

Welke aanpassingen het kabinet precies voor ogen heeft, is nog niet uitgewerkt. De brief bevat vooralsnog een gezamenlijke agenda en geen concrete voorstellen voor nieuwe wet- of regelgeving.

Eerste afspraken beoogd in voorjaar 2027

Het kabinet wil de komende maanden samen met de sociale partners verschillende oplossingsrichtingen onderzoeken. Daarbij worden de Sociaal-Economische Raad (SER) en de Stichting van de Arbeid om advies gevraagd. Beide organisaties wordt gevraagd vóór het voorjaar van 2027 een eerste rapportage op te leveren. Voor de zomer moeten adviezen dan op hoofdlijnen beschikbaar zijn, waarna verdere uitwerking kan plaatsvinden. Het kabinet streeft ernaar al in het voorjaar tot een eerste akkoord met de sociale partners te komen. De Tweede Kamer wordt rond het voorjaarsreces geïnformeerd over de eerste resultaten van het overleg.