Netspar Jaarcongres 2026: nieuwe vragen voor de pensioensector
Op 1 april vond het Pensioen & Wetenschap Jaarcongres van Netspar plaats in Den Haag. Ruim 160 deelnemers uit wetenschap en praktijk stonden stil bij de uitdagingen waarvoor de pensioensector staat.
Netspar (Network for Studies on Pensions, Aging and Retirement) is een kennisnetwerk waarmee Adfiz samenwerkt. Het richt zich op het bevorderen van een beter begrip van de economische en sociale gevolgen van pensioenen, vergrijzing en de oude dag in Nederland en Europa.
Vraagstukken die nu, met de ontwikkelingen om ons heen en het nieuwe pensioenstelsel, actueel zijn stonden op de agenda. Wat weten we eigenlijk over hoe mensen keuzes maken, bijvoorbeeld rond werk, sparen en pensionering? Hoe reageren mensen op onzekerheid en schommelingen in hun pensioenvermogen? Of hoe beleggen pensioenfondsen in een tijd met nieuwe risico’s en maatschappelijke verwachtingen?
Het nieuwe pensioencontract maakt pensioenfondsen weerbaarder tegen economische schokken, doordat uitkeringen meebewegen met de markt. DNB-president Olaf Sleijpen benadrukte dat dit de communicatie met deelnemers nog belangrijker maakt: het aanvullend pensioen wordt onzekerder en vraagt om heldere uitleg. Tijdens het congres kwamen meerdere onderzoeken aan bod over meer inbreng geven aan deelnemers bij het pensioenbeleid en de communicatie over pensioenopbouw. Tegelijk staat het vertrouwen in instituties onder druk, zo blijkt ook uit de onderzoek van het SCP. Voor de pensioensector betekent dit: meer inspraak, betere communicatie en een benadering die solidariteit centraal stelt in plaats van individuele belangen.
De druk op pensioenfondsen vanuit de politiek om binnenlands te investeren neemt toe. Sebastien Betermier (McGill University) waarschuwde dat verplichte binnenlandse investeringen kunnen leiden tot lager rendement en hogere risico's. De verantwoordelijkheid richting deelnemers moet vooropstaan. In zijn lezing noemde hij verschillende voorbeelden van samenwerking waarbij zonder dwang maar door goede coördinatie institutionele partijen kunnen worden overgehaald om te investeren in binnenlandse markten wat ten goede komt aan zowel de deelnemers als waarde toevoegt aan de Nederlandse samenleving. Deze investeringen zijn hard nodig om de transitie te maken die nodig is om te zorgen dat Nederland concurrerend blijft, zoals beschreven in het rapport Wennink.
DNB-president Olaf Sleijpen benadrukte in dit kader het belang van ontwikkeling van een Europese Spaar- en Investeringsunie, de SIU, om te zorgen voor voldoende kapitaal om de omslag te maken en innovatieve bedrijven kunnen doorgroeien. De huidige Europese markt is te gefragmenteerd waardoor groei en kansen worden gemist. Onderdeel van de SIU zijn de recente stappen van de Europese Commissie om automatisch pensioensparen in Europa te stimuleren. Sleijpen gaf aan dat goede pensioenstelsels bijdragen aan inkomenszekerheid én aan een sterke, innovatieve economie in Europa. Wat dat betreft is Nederland een voorbeeld voor veel andere Europese landen.
Netspar zal Europa ook meer centraal stellen in de komende agenda van dit kennisplatform. En dat is belangrijk want alleen door samenwerking met Nederlandse partijen in Europa kun je het verschil maken.
