Maandcolumn: De som der delen

Geen nationale koppen op Europese regelgeving.

Als je ons een beetje volgt, weet je dat het een pleidooi is dat we al jaren houden. En gelukkig is het inmiddels ook een voornemen dat breed wordt onderschreven. Maar tussen voornemen en uitvoering ligt vaak een wereld van verschil. Des te bemoedigender is het dat Ursula von der Leyen nu zelf het initiatief neemt om daar verandering in te brengen.

Midden oktober kondigde ze in een brief aan alle Europese regeringsleiders een Pact against gold-plating aan. Het uitgangspunt is eenvoudig: Europese regels mogen bij nationale omzetting of uitvoering niet onnodig ingewikkelder worden. Wie toch extra eisen stelt, moet uitleggen waarom die nodig zijn (comply or explain). Daarnaast wil ze dat Commissie en lidstaten gezamenlijk onderzoeken welke bestaande koppen onnodige lasten of belemmeringen veroorzaken en geschrapt kunnen worden.

Ook Fausto Parente benadrukte als EIOPA-directeur eerder dat nationale koppen niet nodig zijn en vereenvoudiging ook bij nationale toezichthouders moet doorwerken. Want wat schieten we ermee op als Europa regels vereenvoudigt, maar nationale toezichthouders de vrijgekomen ruimte weer vullen met eigen eisen?

In Nederland staat regeldruk inmiddels hoog op de agenda. Minister Herbert wil met het kabinet jaarlijks minimaal 500 regels schrappen of vereenvoudigen. Met de AFM en het ministerie van Financiën zijn we in gesprek over welke regels aangepakt moeten worden om de regeldruk voor adviseurs te verminderen. Maar bij iedere afzonderlijke verplichting valt wel een argument te bedenken om die te behouden. Hoeveel tijd kost het nu echt? En staan er niet ook voordelen tegenover? Dat zijn ogenschijnlijk allemaal legitieme vragen, maar ondertussen slinkt de stapel regels niet.

Hoe zwaar die stapel op ondernemers kan drukken, blijkt uit het MKB-indicatorbedrijvenonderzoek dat KPMG in opdracht van het ministerie van Economische Zaken uitvoerde. Voor een financieel advieskantoor met vijf medewerkers werden 64 wettelijke verplichtingen geïdentificeerd, goed voor ruim 98.000 euro aan jaarlijkse regeldrukkosten ofwel 13 procent van de omzet.

Neem de witwascontroles bij het kopen van een huis. Ik heb me hier al vaker over uitgelaten. De makelaar, hypotheekverstrekker en notaris; ze moeten ieder nagaan met wie ze te maken hebben en hoe de aankoop wordt gefinancierd. En elke keer opnieuw mag de koper aan de bak om dezelfde informatie aan te leveren.

Het wordt tijd dat overheid en toezichthouders zich verantwoordelijk gaan voelen voor de schade die de opeenstapeling van regels en verplichtingen teweegbrengt. En vooral: dat ze er iets aan doen. Begin met de nationale koppen die we in Nederland hebben toegevoegd. Schrap wat geen aantoonbare meerwaarde heeft en pak onnodige dubbelingen in de uitvoering aan.

Maar uiteindelijk gaat het me niet eens om hoeveel regels op papier worden geschrapt of vereenvoudigd; liever één regel minder die ondernemers veel tijd en geld kost, dan tien die nauwelijks verschil maken. Het gaat erom hoeveel tijd en ruimte ondernemers daadwerkelijk terugkrijgen. Want dat iedere regel afzonderlijk te verdedigen is, betekent nog niet dat de som der delen dat ook is.