Sinds 25 juli 2018 geldt de herziene Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Ook jij als adviseur moet voldoen aan de Wwft als je bemiddelt in levensverzekeringen.

Aandacht voor naleving neemt toe

Er zijn meerdere bewegingen die meer druk zetten op het goed naleven van de Wwft.

 

  • De AFM heeft recent in het kader van de marktmonitor vragen gestuurd aan advieskantoren over de naleving van de Wwft.
  • Politiek en maatschappelijk is er grote druk op financiële instellingen om witwassen van crimineel of zwart geld te voorkomen en actief aan te pakken.  Banken die het niet zo nauw namen met de regelgeving staan volop in de (media)aandacht en hun reputatie en imago worden hard getroffen.
  • Toezichthouders roepen publiekelijk banken op om meer te doen tegen witwassen. Tegelijk geldt deze wake-up call niet alleen voor banken. Voor alle partijen die te maken kunnen krijgen met witwassen en moeten voldoen aan de Wwft neemt de druk toe.
  • Vanuit met name Europese regelgeving is de Wwft afgelopen jaren verder aangescherpt en de Europese instanties volgen nauwgezet de naleving in de verschillende lidstaten. Zo is recent in Nederland de Wwft aangescherpt in het kader van de 4e richtlijn vanuit Europa en is de aanpassing als gevolg van de 5e richtlijn al weer in voorbereiding.

Wat moet je doen?

Financieel adviseurs die bemiddelen in levensverzekeringen of onder het Nationaal Regime vallen zijn  gehouden aan naleving van de regels rondom witwassen. Je moet in ieder geval:

  • Een risicobeoordeling maken voor jouw adviespraktijk
  • Stel één beleidsbepaler aan als verantwoordelijke
  • Cliëntonderzoek doen bij nieuwe relaties
  • Cliëntonderzoek doen bij uitvoeren van een geldelijke uitkering.

Bij levensverzekeringen hebben intermediairs een poortwachtersrol, wat betekent dat je zelfstandig verantwoordelijk bent en dus niet kunt wijzen naar de aanbieder. Daarin verschilt de Wwft van de sanctiewetgeving. De sanctiewet ziet primair op de aanbieder.

Hoe helpen we je?

Omdat de Wwft voor alle financiële instellingen is geschreven is het een uitgebreide wet met veel open normen. Dat is lastig. De AFM heeft daarom een leidraad over de Wwft geschreven over hoe de marktpartijen de wet moeten naleven.

Deze leidraad is vrij uitgebreid. Adfiz heeft daarom voor de leden een verkorte handleiding in 2 A4-tjes gemaakt op basis van de uitgebreide AFM leidraad. In de handleiding vind je in het kort onder elkaar de zaken die voor jou relevant zijn.

Speciaal voor de financiële adviseurs heeft de AFM een brochure gemaakt over de Wwft met voorbeelden en risico-indicatoren. Helaas zijn de voorbeelden uit de Belgische markt waardoor deze minder aanspreken voor onze markt en de indicatoren zijn deels nog geënt op de (oude) situatie waarbij  koopsomstortingen gebruikelijk waren. Tegelijk maakt de brochure duidelijk wat de verplichtingen zijn voor bemiddelaars in levensverzekeringen.

Overwegingen bij het maken van de risico-beoordeling

De risicobeoordeling is afhankelijk van je onderneming en de omgeving waarin je actief bent.

- Directe verkoop of persoonlijk advies

In de distributie van levensverzekeringen bestaat een grote diversiteit. Er zijn kanalen zonder fysiek klantcontact die alleen digitaal of telefonisch met de klant contact hebben. Vaak productgedreven. De risico’s zijn dan groter dan bij persoonlijk advies vanuit een hypotheek-, pensioen- of vermogensvraag.

Onze beroepsgroep kent doorgaans zijn klanten en gaat in gesprek met de klant op kantoor of bij de klant. De klant wordt benaderd vanuit de klantbehoefte en niet vanuit een productvraag. Een klant komt niet binnen voor een levensverzekering, maar heeft een pensioenvraag of een vraag over financiering van de aankoop van een woning. Bij een nieuwe klant zal je om identificatie vragen en bij vermogensvragen ga je met de klant in gesprek over het doel dat hij wil bereiken. Allemaal zaken waardoor jij als adviseur in het kader van je dienstverleningen al direct een inschatting kan maken van eventuele risico’s in het kader van witwassen.

- Omgeving en type klanten

Kenmerken van jouw werkgebied en je relatie met dat werkgebied kunnen een rol spelen bij het beoordelen van het risico dat je te maken krijgt met witwassen.

  • In welke bedrijfstakken ben je actief?
  • Hoe goed ken je de mensen in de omgeving en is er een grote cohesie of niet?
  • Doe je online zaken met klanten zonder fysiek contact?
  • Heb je klanten in verhoogde risico-categorie, zoals politiek prominente personen (PEP) of afkomstig uit risicolanden.

Meer informatie vind je op de site van de AFM

Risico-indicatoren in het kader van de wwft

In de AFM-leidraad (pag. 25/26) en de brochure (pag.4) vind je diverse risico-indicatoren waardoor de alarmbellen moeten gaan rinkelen. Denk aan:

  • financiële dienstverlener wordt geconfronteerd met de omstandigheid dat de polis van de levensverzekering niet op naam van de werkelijke rechthebbende wordt gesteld;
  • de financiële dienstverlener ondervindt problemen met het identificeren van de werkelijke rechthebbende en/of constateert onregelmatigheden bij de tenaamstelling van de polis;
  • de cliënt bij de financiële dienstverlener doet navraag naar een afwijkende manier om de premie te voldoen (bijvoorbeeld contant);
  • een eenmalig grote storting op een polis waarbij de bron van de middelen onduidelijk is.

Wat moet je dan bij signalen?

  • Beoordeel je relatie met de klant. Als je signalen hebt van witwassen of andere zaken die een integriteitsrisico opleveren dan moet je je afvragen of je met deze klant zaken wilt (blijven) doen. Er zullen situaties zijn dat je tot de conclusie komt dat je geen diensten verleend. Je geeft dan aan dat je voor de klant niets kan betekenen en in deze geen dienstverlening kan aanbieden of deze beëindigt.
  • Meld het signaal bij de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU). Je hoeft niet aan de klant te melden dat je in het kader van de Wwft een melding maakt van ongebruikelijke transactie. Bij de meldingsinstantie inzake de Wwft komen veel meldingen binnen. Wat daar mee gebeurt en hoe de melding verder wordt opgepakt is niet publiek en daarvan volgt ook geen terugmelding. Vanuit de cijfers van de Wwft instantie blijkt dat maar een deel van de meldingen tot daadwerkelijke vervolging leidt. Tegelijk geven meldingen een indicatie van de risico’s en zijn ze belangrijk voor de aanpak van witwassen.
  • Houd bij dat je gemeld hebt en wanneer. De AFM is niet de Wwft instantie die opvolging geeft aan de meldingen, maar wil wel in voorkomende gevallen weten dat je bedrijf te maken heeft gehad met Wwft gevoelige zaken en dat je daar opvolging aan hebt gegeven. Daarom is ook van belang dat er iemand in de organisatie verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wwft en dat medewerkers weten waar ze terecht kunnen met meldingen of vragen over de Wwft.

Vragen over de Wwft in de praktijk

De Wwft verplichtingen zoals opgenomen in de Leidraad en in de brochure leiden zoals wij merken tot vragen vanuit de praktijk. Heb jij vragen over de Wwft voor jouw praktijk? Leg die dan voor aan het Ondernemersloket van de AFM op telefoonnummer 0800-6800 680 (gratis) of https://www.afm.nl/nl-nl/over-afm/contact/ondernemersloket

De AFM heeft aangegeven naast de huidige informatie ook een Q&A voor financiële adviseurs en bemiddelaars te willen maken.

Over enkele veelvoorkomende vragen zijn wij in gesprek met de AFM. Meld issues dus ook bij ons, zodat we die kunnen bespreken met de AFM. Zaken die wij in dit kader al aan de AFM hebben voorgelegd zijn wederzijdse verplichtingen van de bemiddelaar en de aanbieder waar het gaat om naleving van de Wwft.

Blijf op de hoogte van de Wwft

  • Uiteraard houden we dit kennisdossier actueel.
  • De AFM heeft specifieke informatie over de Wwft op de website.
  • De Wwft is ook onderdeel van de vakbekwaamheid ontwikkeling in het kader van de module levensverzekeringen en de daarbij behorende PA. De inhoud van de Wwft opleiding hangt af van de activiteiten die je als kantoor uitvoert. Zo zijn er voor kantoren die naast bemiddeling in levensverzekeringen ook bancaire diensten verlenen meer specifieke Wwft opleidingen. Vraag daarnaar bij je opleider.