Onze consultatiereactie op de Wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen

Medio juni 2024 is er door het ministerie van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid een consultatieronde gestart over de Wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ). Deze wet moet de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen regelen. De wet bevat ook mogelijkheden om – onder voorwaarden - vrijstelling te krijgen voor bestaande privaatrechtelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen of later uit de publiekrechtelijke verzekering te stappen door middel van de opt-out. In een eerder ledenbericht hebben we de consultatieronde aangekondigd.

In onze reactie zijn wij ingegaan op veel inhoudelijke punten, waarvan wij er een aantal hier weergeven:

Inrichting BAZ

De BAZ kent een nieuw arbeidsongeschiktheidscriterium: de drempelfunctievariant. Hoewel we de achterliggende, uitvoeringstechnische overwegingen begrijpen, pleiten wij voor aansluiting bij het arbeidsongeschiktheidscriterium dat ook voor de WIA geldt.
De wachttijd voor de BAZ is 52 weken (1 jaar). Wij stellen voor die wachttijd aan te passen naar twee jaar. Uit de reeds ingediende consultatiereacties blijkt dat er veel zelfstandigen zijn die daar ook voor zouden willen opteren. Daarnaast sluit twee jaar wachttijd ook aan bij de WIA.
Publiekrechtelijk verzekerde zelfstandigen krijgen bij arbeidsongeschiktheid recht op de no-riskpolis. De no-riskpolis biedt werkgevers gedurende vijf jaar lang een Ziektewetuitkering als de werknemer en voormalig zelfstandige in kwestie weer arbeidsongeschikt raakt. De BAZ sluit hierbij aan bij de WIA: ook werknemers krijgen na de afloop van de wachttijd recht op de no-riskpolis. Wij willen de no-riskpolis echter niet alleen voor publiekrechtelijk verzekerde zelfstandigen, maar ook voor privaatrechtelijk verzekerde zelfstandigen ter beschikking stellen.

Overgangsrecht

Privaatrechtelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen die aan een aantal eisen voldoen, komen in aanmerking voor het overgangsrecht. Deze verzekeringen kunnen dan gehandhaafd blijven en de zelfstandige hoeft zich niet publiekrechtelijk te verzekeren.
De uitkeringsdrempel om voor overgangsrecht in aanmerking te komen is in het wetsvoorstel gesteld op maximaal 25%. Wij willen deze drempel graag opgehoogd zien naar 35%, omdat in de praktijk veel arbeidsongeschiktheidsverzekeringen zeer bewust met deze uitkeringsdrempel worden afgesloten.
Het ministerie van SZW heeft aangekondigd te gaan werken met een peildatum: privaatrechtelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen met een ingangsdatum vóór deze peildatum kunnen onder het overgangsrecht vallen, verzekeringen met een ingangsdatum daarna niet. Wij roepen op om bij de peildatum niet uit te gaan van de ingangsdatum van de arbeidsongeschiktheidsverzekering, maar van de datum dat de aanvraag voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering door de verzekeraar is ontvangen. Hierbij wordt recht gedaan aan mensen die een langer aanvraagtraject moeten ondergaan.

Opt-out

Wij zijn blij dat er een mogelijkheid wordt ingebouwd om ontheffing van de publiekrechtelijke BAZ te krijgen, als de zelfstandige een privaatrechtelijke arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft die aan een aantal minimumvereisten voldoet. Bij een paar van die minimumeisen hebben we nog wel vragen of verbeterpunten.
Zo is een van de eisen dat de minimale uitkeringshoogte van de privaatrechtelijke arbeidsongeschiktheidsverzekering gelijk is aan het wettelijk minimumloon (WML), als de zelfstandige een inkomen heeft boven 142,86% van het WML. Dit is een vreemde eis, want dat zou betekenen dat iemand die 35% arbeidsongeschikt is en een inkomen had van € 50.000, geen uitkering van € 17.500 (35% x € 50.000) zou moeten ontvangen, maar een uitkering van ongeveer € 27.500 (0,7 x de maximale uitkeringsgrondslag van 142,86% van het WML). Dit kan niet de bedoeling zijn.
Ook het minimale premie-vereiste is niet duidelijk. Volgens dit vereiste moet de premie van de privaatrechtelijke verzekering – eenvoudig gesteld - minimaal gelijk zijn aan het premiebedrag van de BAZ. Het is echter de vraag hoe je dit kunt bepalen. Moet je uitgaan van de volledige premie van de privaatrechtelijke verzekering inclusief alle toeters en bellen, of moet je de premie herleiden tot het deel van de privaatrechtelijke verzekering die enigszins te vergelijken is met de dekking van de BAZ?
Tenslotte pleiten wij voor meer opt-out mogelijkheden, voor zelfstandigen die ook als werknemer werkzaam zijn en voor zelfstandigen die een beperkte periode voor hun pensioengerechtigde leeftijd zitten en aantoonbaar kunnen voorzien in inkomen tot die datum.

Onze volledige reactie kun je hier vinden.