Risico-inventarisatie & -evaluatie

Een bedrijfsongeval met een haperende of verouderde machine. Een medewerker die wordt blootgesteld aan gevaarlijke stoffen. Iemand die uitvalt omdat hij te lang te zwaar of te weinig uitdagend werk heeft verricht (fysiek of psychisch). Het zijn stuk voor stuk voorbeelden van personeelgerelateerde risico’s die ondernemers lopen. Risico's die bovendien ook de bedrijfscontinuïteit in gevaar kunnen brengen (verzuim), tot hoge aansprakelijkheidskosten kunnen leiden en de goede naam van een ondernemer in gevaar kunnen brengen. Daarover meedenken en adviseren past binnen de totaalaanpak van de risico’s die je klant loopt.

Een goede RI&E is de basis van het arbobeleid van je klant. Pas als bekend is welke veiligheids- en gezondheidsrisico’s spelen binnen een bedrijf en wat de impact ervan is, kunnen de juiste (preventie-) maatregelen getroffen worden. Als adviseur kun je hierover meedenken door het gesprek te starten over het belang van een RI&E en het daaruit voortvloeiende Plan van Aanpak.

In dit kennisportaal benoemen we vijf aandachtspunten bij de RI&E. Adviseren over de RI&E van je klant kan ook een opstap zijn om over andere onderwerpen een risicomanagementgesprek aan te gaan. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de SER en het Verbond van Verzekeraars hebben een flyer ontwikkeld om het gesprek over de RI&E aan te gaan.

1. Jouw klant is bijna altijd RI&E plichtig

Alle werkgevers met personeel in dienst (dus ook uitzendkrachten of stagiaires) zijn verplicht een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie te hebben. Dat staat in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Hier wordt ook actief op gecontroleerd door de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA, voorheen Inspectie SZW). Weet je niet zeker waar jouw klant onder valt? Gebruik dan onderstaande stroomdiagram:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Je kunt jouw klant begeleiden door de juiste route naar de RI&E

Is jouw klant RI&E plichtig? Dan kan je klant vandaag nog aan de slag met het opstellen van de RI&E. Om een RI&E te maken zijn er voor je klant grofweg vier mogelijkheden.

  1. Een RI&E maken door verder te gaan met Route naar RI&E. Dit is een online applicatie die je klant op weg helpt naar een RI&E voor zijn bedrijf.
  2. Een RI&E maken via het hulpmiddel van een brancheorganisatie.
  3. Een RI&E maken met behulp van een professional
  4. Zelf een RI&E maken zonder hulpmiddelen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Benoem de inzet van de preventiemedewerker

Het opstellen en levend houden van de RI&E is ook de verantwoordelijkheid van de preventiemedewerker. Elk bedrijf is volgens de Arbowet verplicht ten minste één (1) werknemer aan te wijzen als preventiemedewerker. Dit mag niet iemand zijn van buiten het bedrijf. Als het bedrijf maximaal 25 werknemers in dienst heeft, mag de werkgever ook zelf de preventiemedewerker zijn. Het meewerken aan het verrichten en opstellen van de RI&E en het meewerken of uitvoeren van maatregelen is één van de wettelijke taken van de preventiemedewerker. Het kan helpen om je klant hierop te wijzen.

3. Er zijn zeven stappen die iedere werkgever doorloopt bij het maken van een RI&E

Welke route ook wordt gekozen, je klant krijgt altijd te maken met de volgende zeven stappen. Op de website van het Steunpunt RI&E vind je verschillende brancheinstrumenten die je klant hierbij kunnen helpen.

Stap 1: Risico-inventarisatie
Er wordt een lijst van de werkrisico’s opgesteld. Het is aan te raden om medewerkers van je klant bij deze inventarisatie te betrekken. De werkrisico’s kun je grofweg indelen in:

  • Fysieke risico’s/ergonomie: tillen, kracht zetten, ongemakkelijke houding, lang staan, beeldschermwerk, etc.
  • Psychosociale risico’s: werkdruk, stress, agressie op de werkvloer, onregelmatige tijden, etc.
  • Veiligheids- en omgevingsrisico’s: val-, snij- en aanrijdgevaar, gevaarlijke stoffen, hitte/kou, etc.

Stap 2: Risico-evaluatie
De risico’s worden gerangschikt, waarbij de belangrijkste/grootste kans en impact bovenaan staan. Evalueer per risico:

  • welke functies/medewerkers met het risico te maken hebben,
  • hoe vaak en
  • hoe groot de gevolgen zijn als het misgaat.

Houd er rekening mee dat risico’s per locatie of bedrijfsonderdeel kunnen verschillen.

Stap 3: Plan van Aanpak opstellen
Nu de risico’s geïnventariseerd zijn, heeft je klant een to do-lijst. In het Plan van Aanpak geeft je klant aan welke maatregelen genomen gaan worden om de risico’s op te lossen Hiervoor geldt dat voorkómen beter is dan genezen. Uitgangspunt hierbij is het aanpakken van de risico’s, niet de gevolgen. De risico’s kunnen een voor een besproken worden, en per risico moet worden aangegeven hoe dit risico voorkomen of verminderd kan worden. Per risico moet ook worden aangegeven wat daarvoor nodig is, wie dat gaat doen en per wanneer dit moet gebeuren. De Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) kan hier naar vragen. Ook hiervoor heeft het Steunpunt RI&E samen met enkele branches een instrument ontwikkeld: de Arbocatalogus. Je vindt de eventuele Arbocatalogus bij het RI&E-instrument voor de betreffende branche.

Stap 4: Toetsen van de RI&E
De meeste RI&E’s moeten door een gecertificeerde arbodienst/deskundige getoetst worden. Er zijn uitzonderingen op de toetsingsverplichting. Raadpleeg het Stappenplan RI&E toetsen? om te achterhalen of de RI&E van je klant getoetst moet worden.

Stap 5: Bespreek de RI&E binnen het bedrijf

Het is goed om de ondernemer te stimuleren om zijn of haar medewerkers mee te laten denken over de RI&E. Zo zijn ze zelf ook meer bewust van een veiligere en gezondere werkomgeving. Heeft uw klant een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging? Dan hebben zij instemmingsrecht op de RI&E.

Stap 6: Plan van Aanpak uitvoeren

Als de RI&E en het PvA zijn getoetst, kan het PvA worden uitgevoerd. Bespreek de RI&E binnen het bedrijf en zorg dat de risico-beperkende maatregelen worden getroffen.

Stap 7: Evalueer en stel de RI&E regelmatig bij

Het is belangrijk dat jouw klant zijn of haar RI&E actueel houdt. Dit is ook wettelijk verplicht. Veranderingen of gebeurtenissen in een bedrijf kunnen leiden tot nieuwe (inzichten over de) risico’s in het bedrijf of de prioriteiten. In dergelijke situaties is het noodzakelijk de RI&E bij te stellen.

4. Er kunnen grote gevolgen optreden wanneer jouw klant geen RI&E heeft

Een (bedrijfs-) ongeval zit in een klein hoekje, maar kan grote gevolgen hebben: uitval van een medewerker, sancties vanuit de Inspectie en hoge aansprakelijkheidskosten. Vaak ziet een ondernemer deze risico’s zelf niet meer: hij is bedrijfsblind geworden. Dit kan de goede naam van een ondernemer in gevaar brengen. Het is daarom belangrijk om het belang en de voordelen van het hebben van een RI&E en Plan van Aanpak regelmatig bij jouw klant onder de aandacht te brengen.

5. Het nut van het opstellen en levend houden van een RI&E en het Plan van Aanpak 

Het opstellen van een RI&E en Plan van Aanpak zijn nou eenmaal veel werk, maar heeft belangrijke voordelen: je houdt samen oog voor veiligheid, hebt meer grip op verzuim in je organisatie en dekt op financieel gebied de risico’s ook goed af als het gaat om aansprakelijkheid. Naast de verplichting om een RI&E op te stellen, zijn dit mooie argumenten om het hebben van een RI&E aan te snijden vanuit jouw zorgplicht als adviseur.

Heb je hulp nodig in het adviseren over de RI&E aan je klant? Als extra hulpmiddel voor de ondernemers is er door het Ministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, SER en Verbond van Verzekeraars ook een flyer ontwikkeld om het gesprek over de RI&E aan te gaan.