Maandcolumn: Het kind met het badwater weggooien

Nieuws
geplaatst op 3-2-2020  

Al scrollend door de AFM-webpagina met consumenteninformatie over execution only valt boven alles de waarschuwende toon op: “Een verkeerde keuze kan grote gevolgen hebben” en “Goedkoop kan duurkoop worden als achteraf blijkt dat je het verkeerde product hebt afgesloten”. Die waarschuwingen staan er niet voor niets: iedere adviseur lepelt zo een of meerdere praktijkvoorbeelden op van consumenten die zonder (voldoende) kennis van zaken aan het doe-het-zelven zijn geslagen met hun hypotheek en nu op de (financiële) blaren zitten.

Om het financieel bewustzijn van consumenten te vergroten zijn de afgelopen jaren verschillende initiatieven ontplooid. Kosten noch moeite zijn gespaard voor en veel middelen zijn gepompt in programma’s als de Pensioen3Daagse, de Week van het Geld en de Actieagenda consumentenkeuzes en in campagnes als Geld lenen kost geld. Bij elkaar opgeteld hebben dergelijke initiatieven echt wel hun nut en zijn nodig om consumentenkeuzes de goede richting op te nudgen.

Hetzelfde geldt voor de kennis- en ervaringstoets voor financiële producten die onder het provisieverbod vallen. Deze in 2013 geïntroduceerde niet-bindende toets is in het leven geroepen om consumenten die zelf willen sluiten toch nog enigszins in bescherming te nemen tegen mogelijk roekeloos of impulsief handelen. En hoewel ik absoluut niet de illusie heb dat hiermee elke doe-het-zelvende consument wordt behoed voor een miskoop, zal menigeen zich toch achter de oren krabben bij niet slagen. En niet alleen dan; überhaupt het feit dat je een toets moet afleggen voor je een product mag afsluiten, kan helpen om in te zien dat het misschien toch verstandig is om wél financieel advies in te winnen. Hoewel niet waterdicht durf ik dan ook rustig te stellen dat de kennis- en ervaringstoets enerzijds helpt om te voorkomen dat consumenten de verkeerde keuzes maken en anderzijds stimuleert om bepaald gedrag te vertonen.

Belangrijke argumenten – zou je denken – om dit instrument te koesteren. Niets van dat alles, echter. Integendeel zelfs. De minister heeft het plan opgevat om de kennis- en ervaringstoets bij het verhogen van de hypotheek in het kader van verduurzamingsmaatregelen te schrappen. Over een maximum en een terugverdientijd van deze investering wordt niet gerept. Dat gaat heel wat verder dan de zogenaamde no-regretmaatregelen die de Nederlandse Vereniging van Banken vorig jaar voorstelde (maximaal € 9.000). En daarover had ik al mijn twijfels of ze wel echt zo risicoloos zijn.

Beknibbelen op consumentenbescherming is trouwens nooit goed, maar zeker niet als het gaat om het verhogen van een hypotheek. Want ook bij verduurzaming gaat het om situaties waarbij de consument een langjarige verplichting aangaat met een terugverdientijd die is uitgespreid over meerdere jaren. Dat vraagt om een brede blik op de werkelijke wensen, behoeften en mogelijkheden van de consument. De kennis- en ervaringstoets is dan wel de minste vorm van bescherming die we consumenten moeten bieden.

Begrijp me niet verkeerd; ik heb heus begrip voor de wens van de politiek om vol in te zetten op verduurzaming. Maar niet op de manier waarop het nu wordt voorgesteld. Dat is het kind met het badwater weggooien; het doet namelijk alles teniet wat we in de afgelopen jaren hebben bereikt op het gebied van het vergroten van het financieel bewustzijn van consumenten. Hoe dan wel? Nou, door samen met de adviseur te bekijken hoe consumenten op een financieel verantwoorde manier aan de slag kunnen gaan met woningverduurzaming.

Categorien: Vereniging